Lan-eremuan bideozaintzako kamerak erabiltzea gai delikatua da: enpresentzat segurtasuna bermatzeko eta betebeharrak betetzen direla gainbegiratzeko tresna dira; langileentzat, berriz, beren pribatutasuna eta duintasuna arriskuan ikus daitezke.
Zein neurriraino irits daiteke bideozaintza, oinarrizko eskubideak urratu gabe?
Datuak babesteko eta eskubide digitalen bermerako lege organikoak kamerak instalatu eta erabiltzeko asmoaren berri aurrez eman behar zaiela langileei eskatzen du. Hala ere, salbuespenak daude: delitu bat modu flagrantrean jasotzen denean, nahikoa da ikusgai dagoen kartel bat jartzea bideozaintza dagoela eta datuen tratamenduaren arduraduna nor den adieraziz.
Hori izan zen, hain zuzen ere, Auzitegi Gorenak berriki aztertu zuen kasua: haurdun zegoen saltzaile bat kaleratu zuten hainbat arropa-pieza itzultzen ari zela simulatzeagatik. Jokabidea kutxan instalatutako kameretan grabatuta geratu zen. Euskal Autonomia Erkidegoko Justizia Auzitegi Nagusiak (TSJPV) grabazioa ez-legitimoa zela jo zuen, uste baitzuen ez zela delitu flagrantetzat hartu behar.
Beste gako bat da zuhaitz pozoituaren fruituaren teoria deiturikoa, zeinak probak baliogabetzen baititu eskubide oinarrizkoak urratuz lortu badira. TSJPVren arabera, grabazioan intimitaterako eskubidea urratu zenez, ondorengo prozesu osoa, kaleratzea barne, baliogabetu egin behar zen. Baliogabetasun horrek langilea berriro onartzea eta jasotzeari utzitako soldatak ordaintzea dakar, enpresarentzat eragin ekonomiko handia sortuz.
Hala ere, Auzitegi Gorenaren interpretazioa ez zen berdina izan.
Auzitegi Gorenak neurriak justifikatutzat jo zituen: jokabide irregular baten susmo argiak zeuden; erabilgarria zen, irudien bidez irregulartasuna egiaztatzeko aukera ematen baitzuen; beharrezkoa zen, ez baitzegoen beste modu intrusibo gutxiagorik langilea ohartarazi gabe egiaztatzeko; eta proportzionatua zen, helburuarekin oreka arrazoizkoa gordetzen baitzuen.
Horren guztiaren ondorioz, frogak baliozkoak zirela eta kaleratzea bidezkoa zela ebatzi zuen.
Epai honek urrats bat gehiago suposatzen du enpresek beren jardueraren gaineko kontrol arrazoizkoa eskubide oinarrizkoak urratu gabe gauzatu ahal izateko bidean.
Enpresek beren ondarea babesteko eta lan-betebeharren betetzea bermatzeko duten interes legitimoa baliatu ahal izan behar dute, betiere kontrolak beharrezkoa, proportzionatua eta errespetuzkoa bada.
Eta delitu flagrantetzat hartu ezin den jokabide bat grabazio bidez frogatu ezin bada, nola defendatu daiteke enpresa bat noizbehinkako portaeren aurrean, detektatzea zaila den eta ondorio garrantzitsuak izan ditzakeen portaeren aurrean?
Bideozaintzaren erabilera ukatzeak, baldintza legalak betetzen diren kasuetan ere, enpresak erantzuteko duen eskubidea mugatzea dakar, arrazoirik gabe.
Azken batean, ez da egokia pentsatzea kamera guztien erabilera balioduna denik, ezta erabilera guztia abusuzkoa denik ere. Kontrolaren eta eskubide oinarrizkoen arteko oreka bilatzea lan-munduaren erronka nagusietako bat izaten jarraitzen du.
Nora Abad
Abokatua LKS Next Legal-en
